Մուսալեռան հերոսամարտի պատմության և մուսալեռցիների ազգագրության թանգարան

Նկարագրություն

1972 թ. հայրենադարձված մուսալեռցիների ջանքերի արդյունքում Էջմիածնի Գինեվետ ավանը վերանվանվում է Մուսա լեռ, իսկ 1976 թ. սեպտեմբերի 18-ին տեղի է ունենում Մուսա լեռան փառապանծ հերոսամարտի նվիրված հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությունը։ Մուսալեռան թանգարան-մասնաճյուղը բացվել է 1983 թվականին՝ մուսալեռցիների ՀՍՍՀ կուլտուրայի մինիստրությանն ուղղված դիմումի հիման վրա։ Կուլտուրայի մինիստրությունը, ընդառաջելով կենտրոնական հանձնաժողովի դիմումին, հանձնարարում է Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարանի տնօրեն Լավրենտի Բարսեղյանին կազմակերպել Մուսալեռան հուշարձանի թանգարանը և որոշում հուշահակառույցը՝ որպես մասնաճյուղ, հանձնել Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարանին։ 1982 թվականի օգոստոսի 5–18-ը Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարանի գիտաշխատողները կազմակերպված ազգագրական գիտարշավի ընթացքում ձեռք են բերում մուսալեռցիների ինքնապաշտպանությանը վերաբերող նյութեր, մշակութային արժեքներ, հիմնականում՝ մուսալեռցիների նվիրատվություններ։ Թանգարանի տնօրենի 25.05.1983 թ. թիվ 194 հրամանով ի կատարումն ՀՍՍՀ կուլտուրայի մինիստրության 1983 թ. մայիսի 18-ի «Ցուցասրահ կազմակերպելու մասին» թիվ 241 հրամանի՝ կազմակերպվել է Մուսա լեռան հերոսամարտին և ազգագրությանը նվիրված մշտական գործող ցուցադրություն։ Ցուցադրության տարածքը հուշահամալիրի հարակից հատվածում կազմում է 40 ք.մ., իսկ ազգագրության հատվածում՝ 60 ք.մ։ Թանգարան-համալիրը բաղկացած է երկու ցուցասրահից, որոնցից մեկում՝ հուշարձանի մեջ (ճարտարապետ՝ Ռ. Իսրայելյան, քանդակագործ՝ Ա. Հարությունյան) ներկայացված է Մուսալեռան հերոսական ինքնապաշտպանությունը, իսկ մյուս սրահում (ճարտարապետ՝ Լևոն Խալուլյան)՝ մուսալեռցիների նյութայան, հոգևոր և սոցիալական մշակույթը։