Նկարագրություն
Հայասատանի քաղաքական և մշակութային կյանքում պատմականորեն նշանակալի դերակատարում ունեցած Բջնի ամրոցը ներկայանում է բազմադարյա հարուստ ժառանգությամբ: ՀՀ վարչատարածքային ներկայիս բաժանման համաձայն՝ այն գտնվում է Կոտայքի մարզում, համանուն գյուղի մերձակա հրվանդանի վրա: Գրանցված է ՀՀ պետական սեփականություն համարվող և օտարման ոչ ենթակա` պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում` որպես առանձին միավոր (պետ. ցուցիչ` 6.19.1), և գտնվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հոգածության ներքո: Բջնի ամրոցը բաժանված է երկու` Մեծ (Վերին) և Փոքր (Ստորին) բերդահատվածների: Ամրոցի պատմամշակութային հուշարձաններն են Ս. Խաչ եկեղեցին, պալատական շինությունը, հացահատիկի ամբարը, գաղտնուղին, ինչպես նաև արտադրական և բնակելի համալիրներ: Բջնի հնավայրի պահպանա կան գոտին կազմում է 17,5 հա, իսկ բուն ամրոցը` 7,06 հա: Իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքում՝ Բջնիում հավաստվում է վաղ բրոնզի դարից մինչև անտիկ դարաշրջանը ներառող պատմական հնագույն մշակութային շերտերի առկայությունը: Միջնադարյան Բջնին առավելաբար հայտնի է իր ռազմավարական, վարչաքաղաքական, ինչպես նաև վարչաեկեղեցական ու կրթական դերով և նշանակությամբ: Անառիկ ամրոցը խթանել է բնակավայրի զարգացմանը և բարգավաճմանը՝ միևնույն ժամանակ թիրախ հանդիսանալով բազմաթիվ օտար նվա ճողների համար: Բջնին պատմության ընթացքում ունեցել է վերելք ու անկում, կառուցում ու ավերում, սակայն միշտ վերակերտել է կյանքը, ինչը վկայվում է բազմաթիվ հուշարձաններով: